Chuyển đổi số
16/05/2022
Mô hình số của doanh nghiệp và cách thức định vị năng lực

Chúng ta đã nghe báo đài nói nhiều về “chuyển đổi số”, “ứng dụng CRM” (quản lý quan hệ khách hàng), ưu tiên các tính năng và ứng dụng di động, hay “bắt trend” TMĐT,... Nhưng đâu mới là chiến lược đúng đắn nhất giữa rừng ma trận này?

Thực chất, để tìm ra hướng đi cho bất cứ doanh nghiệp nào, việc hiểu rõ bản chất cũng như tính trạng và khả năng đáp ứng của doanh nghiệp trước “cơn bão” số hóa là việc cần làm trước nhất.

Đầu tiên, doanh nghiệp đang ở đâu?

Để trả lời được câu hỏi bên trên, cần nhìn xem doanh nghiệp đang ở đâu dựa trên Mô hình tổ chức ma trận dưới đây

Diagram 
Description automatically generated

Từ đây ta hiểu, một Digital business (doanh nghiệp sử dụng công nghệ như một lợi thế trong các hoạt động vận hành trong và ngoài) có thể nâng cao lợi thế cạnh tranh qua hai cách: tăng cường kiến thức và thấu hiểu người dùng cuối (end consumer) hơn và/hoặc gia tăng giá trị của tổ chức trong chuỗi giá trị thị trường. Hiện nay, hầu hết các doanh nghiệp đều thuộc một trong 4 mô hình digital business dưới đây: 

  • Nhà cung cấp (Supplier): Là những doanh nghiệp thực hiện việc sản xuất và bán sản phẩm mà không cần biết quá nhiều về nhu cầu và hành vi mua sắm của người dùng cuối, do các sản phẩm của họ được các bên phân phối hoặc đại lý nhập về. Hầu hết là các doanh nghiệp B2B (kinh doanh giữa các doanh nghiệp với nhau) như các công ty sản xuất thép, hóa chất, thiết bị phần cứng,...

  • Nhà sản xuất chuyên trách (Modular producer): Là những doanh nghiệp cung cấp các sản phẩm/dịch vụ có giá trị cao hơn hẳn các đối thủ khác. Các sản phẩm/dịch vụ có thể là một nền tảng vận hành kinh doanh hoặc các phần mềm/tính năng thông minh (plug-and-play modular) giúp máy tính tự động chạy mà không cần mất công setup phức tạp, ví dụ như Paypal.

  • Omni channel (Đa kênh): đây là khái niệm mở rộng của mô hình đầu tiên (supplier), các sản phẩm và dịch vụ của các doanh nghiệp thuộc dạng này thường được bản trực tiếp cho người dùng cuối và doanh nghiệp hiểu danh tính, lịch sử mua hàng, phân khúc khách hàng,... rất rõ. Các nhãn hàng thuộc mảng FMCG hoặc có mô hình bán hàng B2C (hoạt động giao dịch, mua – bán giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng cuối/bán lẻ) là hai ví dụ tiêu biểu cho mô hình này.

  • Người tiên phong (Ecosystem driver): đây là dạng thức phát triển cao nhất của mô hình kinh doanh hiện giờ. Các doanh nghiệp trong phân khúc này nắm rõ hiểu biết về người dùng cuối, sở hữu các nền tảng lớn với khả năng giúp các doanh nghiệp tham gia đạt được mục tiêu kinh doanh và tăng trưởng. Các doanh nghiệp thuộc nhóm này có thể kể tới Amazon, Google…

Doanh nghiệp bạn đang nằm trong phần tư nào của ma trận này? Bạn đang ở phía dưới hay đã hướng tới, hoặc nằm trong nửa trên của ma trận? 

Cách tốt nhất để tăng trưởng giữa kỉ nguyên số hiện tại chính là định vị doanh nghiệp ở các nhóm phía trên, hướng về phía bên phải. Nghĩa là, nếu doanh nghiệp là một nhà cung cấp (Supplier), chiến lược tăng trưởng bền vững chính là chuyển mình thành một doanh nghiệp đa kênh Omnichannel hoặc Modular producer để mở rộng hoạt động kinh doanh và các kênh bán hàng. Chỉ khi thấu hiểu khách hàng qua việc tương tác và thu thập dữ liệu đa kênh Omnichannel, doanh nghiệp mới có thể cải tiến sản phẩm/dịch vụ một cách đúng đắn và gia tăng vị thế trên chuỗi giá trị thị trường.

Để bắt đầu chiến lược tăng trưởng mới, định hình năng lực kỹ thuật số (digital capability) của doanh nghiệp là việc đầu tiên cần làm.

Table 
Description automatically generated

Nguồn: MIT Sloan Management 2010


Định hình năng lực kỹ thuật số của doanh nghiệp.

Để hiểu rõ vị thế trên thị trường, doanh nghiệp cần hiểu rõ các sản phẩm/dịch vụ tốt nhất của mình và trả lời bảng hỏi sau đây bằng cách điền số điểm từ 0 (thấp) đến 20 (cao) tương ứng để đánh giá độ rủi ro: 


Dịch vụ hoặc sản phẩm của bạn 

Điểm tự đánh giá

1. (hoặc của đối thủ cùng ngành hàng)  Có thể được tìm kiếm qua các kênh online không?


2. Đã hoặc sẽ được chuyển giao dưới dạng kỹ thuật số trong ba năm tới?


3. Được cải tiến nhờ các thông tin về khách hàng và thị trường?


4. Có bị lép vế so với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cạnh tranh hoặc bị các bên cạnh tranh làm gián đoạn công việc kinh doanh?


5. Có thể bị thay thế bằng một dịch vụ kỹ thuật số trong tương lai (ví dụ: sách, giáo dục, chẩn đoán y tế, in 3D)?



Điểm tổng:

Nếu điểm tự đánh giá đang ở mức 70 hoặc lớn hơn, sản phẩm hoặc dịch vụ tốt nhất của công ty đang đối mặt với rủi ro bị gián đoạn rất lớn.

Bài viết này thuộc series các bài viết chuyên sâu về chuyển đổi số và chiến lược số của OMN1 Solution, các thông tin được tổng hợp và  phân tích dựa trên các bài nguyên cứu của nhiều tác giả và MIT Sloan. Trong bài viết tiếp theo, doanh nghiệp sẽ hiểu rõ mức độ trưởng thành về năng lực công nghệ (digital maturity) và những chiến lược có thể áp dụng để phát triển vượt bậc.

Xem tiếp: Phân loại mức độ trưởng thành về năng lực công nghệ của doanh nghiệp

Reference

Weill, Peter, and Stephanie L. Woerner. "Thriving in an increasingly digital ecosystem." MIT Sloan Management Review 56.4 (2015): 27.

Weill, P., & Woerner, S. L. (2013). Optimizing your digital business model. MIT Sloan Management Review, 54(3), 71.

Westerman,  G.  &  Bonnet,  D.  (2015);  Revamping  Your  Business  Through  Digital Transformation; MITSloan Management Review

Chuyển đổi số
16/05/2022
Phân loại mức độ trưởng thành về năng lực công nghệ của doanh nghiệp

Digital Intensity (Cường độ kỹ thuật số) được hiển thị ở trục tung nhằm đo lường năng lực kỹ thuật số của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh hoặc so với kỳ vọng của nhân viên và khách hàng.

Chuyển đổi số
10/06/2022
Khi lòng trung thành của khách hàng trở thành loại tiền tệ của tương lai

Trước đại dịch, các hoạt động kỹ thuật số thường bị phân tách khỏi chiến lược kinh doanh chung hoặc thuộc trách nhiệm của các bộ phận như CNTT. Kể từ đại dịch, các hoạt động này đã trở thành nhiệm vụ ưu tiên của doanh nghiệp, từ Giám đốc điều hành đến các cá nhân ở từng phòng ban. Những nhà lãnh đạo cấp cao đang dần hiểu rõ rằng kỹ thuật số sẽ là nhân tố phát triển của tương lai với nhiều ảnh hưởng sâu rộng. Họ hiểu rằng việc khai thác kỹ thuật số và dữ liệu theo những cách có ý nghĩa sẽ giúp tạo ra rất nhiều lợi ích, đặc biệt là làm gia tăng lòng trung thành của khách hàng.

Chuyển đổi số
10/08/2022
CEO OMN1: Câu hỏi về chuyển đổi số là "như thế nào", không phải "bao giờ"

Trong khi người tiêu dùng thử nghiệm hình thức và kênh mua sắm mới để đối phó với tình trạng thiếu hụt nguồn cung và lockdown thì rất nhiều công ty lớn “bó tay” trong việc tiếp cận và đáp ứng các nhu cầu này. Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã phân tích 300,000 doanh nghiệp và chỉ ra rằng các doanh nghiệp có quy mô càng lớn thì chịu tác động tiêu cực từ đại dịch càng cao.